Porozmawiajmy o rozwoju i rodzajach chwytów u dzieci

Trudności dziecka z wykonywaniem zadań w obrębie motoryki małej mogą mieć różne podłoże: motoryczne, wzrokowe lub czuciowe. Diagnoza tych trudności nie jest prosta i wymaga współpracy nauczycieli, terapeutów zajęciowych, fizjoterapeutów, a także lekarzy.

Jak się za to zabrać?

Nim rozpoczniecie samodzielne korygowanie chwytu pisarskiego dziecka, bardzo istotne jest abyście zdobyli podstawową wiedzę z zakresu rozwoju chwytu. Wiedza ta pomoże Wam uniknąć błędów – takich, które zrobiłam ja.

Nie posiadając zupełnie wiedzy z zakresu rozwoju chwytu, rozpoczęłam korygowanie chwytu Milenki za pomocą nakładek.

Okazało się to zupełnie zbędne, gdyż jej chwyt jest wykształcony poprawnie – z uwzględnieniem jej deficytów rozwojowych.

W naszym przypadku okazało się, że aby osiągnąć poprawny chwyt musimy wykonywać ćwiczenia doskonalące stabilizację posturalną, stabilizację obręczy barkowej i ruchomości nadgarstka, a nie zabieranie się do tego od końca – czyli stosowanie nakładek na narzędzie pisarskie.

Dlatego jeśli macie jakiekolwiek wątpliwości związane z rozwojem chwytu Waszego dziecka – pierwsze co powinniście zrobić, to udać się specjalisty terapii ręki i fizjoterapeuty – a nie stosować nakładki korygujące. Może okazać się jak w naszym przypadku, że problem leży głębiej i odpowiednio dobrane przez terapeutę ćwiczenia poprawią nie tylko ogólną postawę dziecka, ale także dojdziecie powoli do poprawnego chwytu.

Pamiętajcie, że nasz organizm, to jedna wielka cudowna machina i jeśli zawodzi coś w jednym obszarze, to konsekwencje mogą się ujawnić w zupełnie innym. Nie leczymy wtedy objawów, a sięgamy do źródła zakłóceń, że tak to ujmę.

Nie można wymagać od np. 5 letniego dziecka poprawnego chwytu, jeśli to dziecko ma na przykład zaburzenia posturalne, jest bardzo wiotkie „w całości”, a kompensuje to sztywnością na obwodzie.

Wtedy ani chwyt, ani nacisk przyboru pisarskiego na kartkę nigdy nie będzie prawidłowy, a terapię ręki dziecka musicie zacząć od ćwiczeń ogólnorozwojowych, poprawiających stabilizację posturalną, a nie od końca – czyli treningu chwytu.

Rozwój chwytu

Na co dzień wykorzystujemy różne rodzaje chwytów i angażowanie dzieci w powszechne, różnorodne czynności przyczynia się do rozwoju chwytu.

Aby dziecko mogło doskonalić umiejętności chwytne, grafomotoryczne i manipulacyjne musi przejść i opanować poszczególne etapy rozwoju chwytu – od chwytania odruchowego, które występuje do 3 miesiąca życia do chwytania dowolnego.

Jest to proces automatyczny i może przebiegać różnie u każdego dziecka.

Proces ten jest zależny od ogólnej dojrzałości układu nerwowego dziecka, jego kontroli posturalnej, koordynacji wzrokowo-ruchowej.

Zanim więc dojdziemy do chwytu pisarskiego i jego korygowania, zapoznamy się z rozwojem i rodzajami chwytu.

Uwaga – zdjęcia które wykonałam są poglądowe, nie odzwierciedlają idealnie położenia przedmiotów w dłoni, lecz pokazują jak mniej więcej dany chwyt wygląda. Niestety Milenka nie chciała współpracować do tej sesji fotograficznej, a samodzielne robienie sobie lewą ręką zdjęć prawej trochę mnie przerosło 😉

 

Klasyfikacja rozwoju chwytu:

1. Odruch chwytny

Występuje do 4 miesiąca życia. Wprowadzając palec lub przedmiot do otwartej dłoni dziecka, noworodek odruchowo zgina palce i chwyta przedmiot stymulacji. Kciuk nie jest zaangażowany w takcie trzymania. Nie występuje świadome wypuszczenie przedmiotu z dłoni, przedmiot wypada przypadkowo.

 

2. Chwyt łokciowo – dłoniowy

Chwyt ten pojawia się około 4-5 miesiąca życia. Dziecko chwyta przedmiot palcami od strony łokciowej i może go podnieść i przenieść do linii środkowej ciała.

Trzymany przedmiot ściśle przylega do nasady dłoni i nie ma możliwości poruszania przedmiotem w dłoni.

 

rodzaje chwytów

 

 

3. Chwyt dłoniowy pierwotny

Jest to chwyt który pojawia się około 5-6 miesiąca życia. Dziecko chwyta przedmiot środkiem dłoni i ma zgięte wszystkie paluszki. Kciuk jest przywiedziony, ale nie bierze udziału w trzymaniu.

 

rodzaje chwytów

 

 

4. Chwyt dłoniowo – promieniowy

Pojawia się w 6-7 miesiącu życia. Jego cechą charakterystyczną jest chwyt promieniową stroną dłoni, a przedmiot jest ciągle przyciskany do dłoni. Zgięte palce: wskazujący i środkowy wraz z kciukiem trzymają przedmiot, a pozostałe palce są zgięte i stabilizują chwyt.

 

rodzaje chwytów

 

 

 

5. Chwyt grabiący

Pojawia się w 7-8 miesiącu życia i występuje charakterystyczne zagrabianie przedmiotu. Ramię, dłoń i palce poruszają się w celu zagrabienia przedmiotu.

 

rodzaje chwytów

 

 

6. Chwyt promieniowo – palcowy

Chwyt ten pojawia się ok 8-9 miesiąca życia i charakteryzuje się tym, że kciuk jest w opozycji do palców od strony promieniowej. Podczas chwytu jest widoczna przestrzeń pomiędzy przedmiotem a wnętrzem dłoni. Palec mały i serdeczny są w zgięciu.

 

rodzaje chwytów

 

 

7. Chwyt nożycowy

Pojawia się między 8-9 miesiącem życia i jest to chwyt pomiędzy przywiedzionym kciukiem, a promieniową powierzchnią zgiętego palca wskazującego.

 

rodzaje chwytów

 

 

8. Chwyt pęsetowy pierwotny

To chwyt pojawiający się w 8-9 miesiącu życia. Jest to chwyt przedmiotu pomiędzy kciukiem a palcem wskazującym. Dziecko trzyma przedmiot kciukiem i palcem wskazującym. Kciuk jest przywiedziony, a palce środkowy, serdeczny i mały są zgięte i umożliwiają stabilizację chwytu.

 

rodzaje chwytów

 

 

9. Chwyt potrójny szczękowy

Pojawia się około 11-12 miesiąca życia dziecka. Jego cechą charakterystyczną jest pełna opozycja kciuka w stosunku do palca wskazującego i środkowego, a przedmiot trzymany jest w opuszkach tych palców i kciukiem. Pozostałe palce nie biorą udziału w chwycie i stanowią stabilizację dla dłoni.

Ten rodzaj chwytu jest ściśle związany z rozwojem chwytu pisarskiego.

 

rodzaje chwytów

 

 

10. Chwyt pęsetowy

Pojawia się około 11-12 miesiąca życia. Dziecko chwyta przedmiot opuszkami palców: kciuka, palca wskazującego lub kciuka i środkowego. Kciuk jest w opozycji.

 

rodzaje chwytów

 

 

11. Doskonały chwyt pęsetowy

Pojawia się około 10-12 miesiąca życia. Dziecko chwyta przedmiot opuszkami palców: kciuka, palca wskazującego lub kciuka i środkowego. Kciuk jest w opozycji, a palce wskazujący lub środkowy zgięte. Dziecko nie potrzebuje stabilizacji podłoża.

 

rodzaje chwytów

 

 

Pamiętajcie:

Do przyczyn, które powodują trudności wykonywania zadań związanych z małą motoryką można zaliczyć: zbyt niskie/zbyt duże napięcie mięśniowe, słabą koordynację posturalną, trudności w ustaleniu wzorców lateralizacji, nieprawidłowości w funkcjonowaniu narządu wzroku oraz koordynacji wzrokowo – ruchowej, problemy z przetwarzaniem dotykowym i proprioceptywnym (to baza do świadomego i kontrolowanego chwytu), problemy z umiejętnościami manipulacyjnymi (z uwzględnieniem ruchomości nadgarstka, palców, koordynacji palców i rodzaju chwytu).

W kolejnym artykule porozmawiamy o rozwoju grafomotoryki i chwytu pisarskiego.

 

 

 

Bibliografia:

B. Harwas-Napierała, M. Przetacznik-Gierowska, J. Trempała, „Psychologia rozwoju człowieka, Tom 1”.

J. Cieszyńska, M.Korendo „Wczesna interwencja terapeutyczna”.

E. Górniewicz „Diagnozowanie trudności w czytaniu i pisaniu”.

K. Piotrowska-Madej, A. Żychowicz „Smart Hand Model”.

C.S. Kranowitz „Nie-zgrane dziecko. Zaburzenia przetwarzania sensorycznego – diagnoza i postępowanie”.

Jeśli uważasz, że to co piszę jest wartościowe, podziel się wpisem ze znajomymi:

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.